Wat is doomscrollen?

Waar het woord vandaan komt

Het woord plakt het Engelse doom aan scrollen en circuleerde al een paar jaar online voordat het gangbaar werd. In 2020 kwam het in het algemene taalgebruik terecht, toen woordenboeken en kranten het oppikten tijdens de pandemie. Dat was het moment waarop heel veel mensen het gedrag tegelijk in zichzelf herkenden.

Het beschreef iets wat al bestond. Eindeloze feeds waren er toen al tien jaar. Wat veranderde was dat er ineens een ononderbroken toevoer van werkelijk alarmerend nieuws was, en dat er een naam kwam voor wat mensen ermee deden.

Waarom feeds het makkelijk maken

Drie gewone ontwerpkeuzes komen er samen op uit, en geen ervan is op ellende gericht.

Er is geen einde. Een feed die bijlaadt zodra je onderaan komt, haalt het natuurlijke moment weg waarop je gestopt zou zijn. Een bladzijde omslaan of bij het laatste bericht aankomen is een beslismoment, en oneindig scrollen schrapt dat.

Wat bovenkomt is wat mensen vasthoudt. De rangschikking beloont berichten die aandacht vasthouden, en alarm doet dat uitstekend. Niemand hoeft verontrustend materiaal te prefereren om het bovenaan te laten komen: het scoort gewoon goed op de maat waarop geoptimaliseerd wordt.

Het volgende bericht is onbekend. Een beloning die je niet kunt voorspellen is veel dwingender dan een voorspelbare. Dat is een goed onderbouwd gegeven, en dezelfde reden waarom een gokkast meer grip heeft dan een snoepautomaat.

Bij elkaar heb je dus een toevoer zonder einde, met een gewicht richting het alarmerende, in een volgorde die je niet kunt voorspellen. Het gedrag volgt uit het ontwerp, niet uit iets over degene die scrolt.

Wat het met je doet

Het eerlijke antwoord is dat het onderzoek jong is en vooral samenhang meet. Vragenlijsten laten zien dat mensen die meer van dit soort scrollen rapporteren, ook meer angst en slechter slapen rapporteren. Wat zulke studies moeilijk kunnen zeggen is de richting: gaan mensen zich er slechter door voelen, of scrollen mensen die zich al slechter voelen meer. Allebei is aannemelijk en allebei is waarschijnlijk waar.

Minder omstreden is het praktische deel. Alarmerende dingen lezen waar je niets aan kunt doen laat een restje achter, en dat doen in het uur voor je gaat slapen is voor niemand een goede ruil.

Wat het niet is

Het is niet hetzelfde als op de hoogte blijven. Het nieuws één keer lezen is op de hoogte zijn; het twintigste vergelijkbare bericht een half uur later voegt niets toe behalve het gevoel dat je bijblijft.

Het is ook geen karakterzwakte of gebrek aan zelfbeheersing, al wordt het vaak zo beschreven. Een feed die met opzet geen stoppunt heeft is werkelijk lastig weg te leggen, en dat is precies waar hij voor ontworpen is.

Wil je weten waaróm het zo blijft plakken, dan staat dat in waarom stoppen met scrollen zo lastig is. Wil je liever meteen naar wat helpt, dan is er de route van vervangen.

Calm Moments is een feed met langzame taferelen, met begeleide ademhaling en een aardingsoefening ernaast. Gratis, geen advertenties, verzamelt geen gegevens.

Veelgestelde vragen

Wat betekent doomscrollen?

Doorgaan met scrollen door verontrustend nieuws en berichten, lang voorbij het punt waarop je er nog iets van hebt opgestoken. Het woord beschrijft het gedrag, niet het onderwerp.

Wanneer is het woord doomscrollen ontstaan?

Het circuleerde een paar jaar online en kwam in 2020 in het algemene taalgebruik, toen woordenboeken en kranten het tijdens de pandemie oppikten. Het gedrag is ouder dan het woord.

Is doomscrollen echt slecht voor je?

Het onderzoek is jong en meet vooral samenhang: mensen die er meer van rapporteren, rapporteren ook meer angst en slechter slapen, maar de richting is onduidelijk. Duidelijker is dat het vlak voor het slapen een slechte ruil is.